Blog

12/02/2017

โครงการ “ใจใส ไร้หมอกควัน”

ควันบุหรี่อาจเข้ามาในชีวิตของคนเราได้ในหลายวิธี ทั้งที่หาซื้อบุหรี่มาสูบเอง เพื่อนให้ลอง คนใกล้ชิดติดบุหรี่ หรือบางทีก็ตกอยู่ในสถานการณ์ถูกรมควัน  จะมีเจตนาหรือถูกกระทำก็ตาม ควันบุหรี่ก็เข้ามาในปอดของพวกเขาเหล่านั้น  อย่างไรก็ตามพวกเขาสามารถแก้ไขเปลี่ยนแปลงชีวิตของตนเองได้ หากว่าพวกเขาต้องการ (จริงๆ)

    การติดบุหรี่เป็นรูปหนึ่งของพฤติกรรมเสพติด ไม่ว่าจะติดทางร่างกาย ติดทางจิตใจ หรือติดทางสังคม ทั้งหมดล้วนแล้วแต่เกี่ยวพันกับจิตใจ ความคิดเกิดขึ้นในจิตใจแล้วถึงกลายมาเป็นการกระทำ เมื่อเราทำบางอย่างซ้ำๆ และแล้วมันก็กลายมาเป็นนิสัยของเรา  หากเราต้องการจะเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม เราจำเป็นต้องหันมาให้ความสำคัญกับจิตใจ เพราะส่วนหนึ่งหรืออาจเป็นส่วนใหญ่ของผู้ที่ติดบุหรี่ ก็มักจะมีหมอกควันในจิตใจมาก่อนที่ควันบุหรี่จะเข้าไปในปอด
หมอกควันในจิตใจ หมายถึงจิตใจที่สับสน วิตกกังวล เครียด เศร้า เหงา โกรธแค้น เกลียดชัง เป็นจิตใจที่มีความทุกข์ สภาพจิตใจเช่นนี้ทำให้สติปัญญาพร่ามัว ขาดการแยกแยะ และนำไปสู่การตัดสินใจที่ผิดพลาดได้ง่าย ด้วยเหตุนี้ก็ไม่ยากที่จะเข้าใจว่าทำไม พวกเขาเลือกเอาบุหรี่มาเป็นที่พึ่ง เอามาช่วยผ่อนคลาย เอามาทำให้สบายใจขึ้น ซึ่งในความเป็นจริงบุหรี่ไม่ได้ช่วยให้พวกเขาดีขึ้น แต่อาจจะทำให้แย่ลงเสียมากกว่า
จิตใจที่ใสบริสุทธิ์ คือ สภาพของจิตใจที่ไม่มีสิ่งใดมาเจือปน จริงแท้ สะอาดและงดงาม นี่ไม่ใช่สภาพของความว่างเปล่า หากแต่คือประตูที่เปิดเข้าไปสู่คลังสมบัติอันล้ำค่าภายใน ไม่ใช่ภายในร่างกาย แต่เป็นภายในชีวิต สมบัติอันล้ำค่าเหล่านี้เองที่ถูกอ้างอิงถึงคุณสมบัติทางจิตวิญญาณ ความสงบ ความรัก ความสุข ความเมตตากรุณา ความเห็นอกเห็นใจ ความดีงามทั้งหลาย ทั้งหมด ทั้งมวลล้วนหลอมรวมอยู่ภายในนี้   ยามใดที่จิตใจของเราใสสะอาด คุณค่าเหล่านี้ก็เป็นดั่งแสงสว่างที่ปรากฏออกมาในรูปของคุณธรรม ผ่านความคิด คำพูดและการกระทำของเราออกไป  ยามใดที่จิตใจขุ่นมัว สับสนหรือสกปรก ความมืด ความไม่ดีงามทั้งหลายก็อาจปรากฏออกมาได้ด้วยเหมือนกัน ดังนั้น สิ่งสำคัญก็อยู่ที่จิตใจว่าเราสร้างความคิดประเภทใดขึ้นมา บวกหรือลบ ดีหรือเลว สิ่งนั้นก็จะแสดงออกมาในพฤติกรรม
การทำให้จิตใจเข้มแข็ง มีพลัง จำเป็นต้องค่อยๆ ปลูกฝังเมล็ดแห่งความดีลงไป เริ่มจากการตระหนักรู้ในตนเองอย่างถูกต้อง มีทัศนคติที่ดี มีวิธีคิดที่เป็นบวก และแสดงออกเป็นการกระทำ
การตระหนักรู้ในตนเองอย่างถูกต้อง คือการเข้าใจว่าเราไม่ได้เป็นเพียงร่างกายที่เรามองเห็น เป็นหญิงหรือเป็นชาย อ้วน ผอม หล่อหรือสวย แต่คือชีวิต คือวิญญาณที่ควบคุม ขับเคลื่อนร่างกายนี้จากภายใน  เราคือนายและร่างกายเป็นเพียงเครื่องมือในการแสดงออกของเรา ความเข้าใจนี้จะช่วยปลุกเรียกพลังในการควบคุมร่างกาย ควบคุมอวัยวะ ประสาทสัมผัสของเราได้ดีขึ้น
ทัศนคติเป็นเหมือนหน้าต่างที่มองออกไปหรือรับรู้สิ่งต่างๆ เข้ามา  ถ้ามองโลกในแง่ดี นั่นก็ง่ายที่จะสามารถรับรู้ถึงคุณประโยชน์ที่มีอยู่ในทุกสถานการณ์ การมีมุมมองที่ถูกต้อง ไม่ได้ทำให้การเห็นบิดเบือนไปจากความเป็นจริง แต่ช่วยทำให้มีการรับรู้ต่อทุกสิ่งโดยไม่ถูกกระทบหรือตกภายใต้อิทธิพลที่ไม่ดี
การมีความคิดที่เป็นบวก คือแสงสว่างในจิตใจที่ไม่เพียงแต่จบสิ้นความมืดของความรู้สึกที่ไม่ดี แต่ยังปกป้อง หล่อเลี้ยงจิตใจให้ใสสว่างและคงความสะอาดอยู่ได้เสมอ ความคิดที่เป็นบวกเพิ่มพูนพละกำลังให้แก่จิตใจ ขณะที่ความคิดที่เป็นลบเป็นรูโหว่ที่ทำให้พลังรั่วไหลออกไป และอาจเปิดทางให้สิ่งต่างๆ ที่ไร้สาระเข้ามาในจิตใจ
การกระทำที่ถูกต้อง คือผลลัพธ์ของการเพาะหว่านเมล็ดพันธุ์แห่งความดีงามลงไปในจิตใจ ซึ่งแน่นอนว่าความสำเร็จจะกลายเป็นผลรางวัลของชีวิตที่ให้ความใส่ใจที่จะทำให้ตนเองและผู้อื่น อยู่อย่างไร้หมอกควันทั้งในปอดและในจิตใจ
โครงการ “ใจใสไร้หมอกควัน” จึงเป็นโครงการเพื่อพัฒนาพัฒนาศักยภาพผู้ให้บริการบำบัดผู้เสพบุหรี่  โดยใช้ความรู้ทางจิตวิญญาณและเทคนิคการให้บริการเลิกบุหรี่ตามหลักสากล เพราะความรู้ทางด้านจิตวิญญาณช่วยทำให้คำแนะนำหรือคำปรึกษามีพลังมากขึ้น และด้วยความเข้าใจอันถูกต้องที่มีต่อตนเอง ต่อผู้คน ต่อสิ่งต่างๆ รอบตัว ทำให้ค้นพบวิธีการที่ถูกต้องและง่ายดายในการจัดการกับชีวิต กับปัญหา กับสถานการณ์ต่างๆ ที่พบเจอ เมื่อสถานการณ์เหล่านั้นกลายเป็นปัญหาในชีวิต หมอกควันก็เริ่มขึ้นในจิตใจ ซึ่งมาก่อนที่ควันบุหรี่จะเข้าไปในปอด เข้าไปในชีวิต มีหลายคนเลิกบุหรี่ได้แล้วตั้งหลายปี แต่แล้วก็กลับมาสูบอีกเมื่อมีความทุกข์ในจิตใจ  นั่นคือสิ่งที่พูดว่า “…หมอกควันเริ่มขึ้นในจิตใจก่อน แล้วควันบุหรี่ถึงตามมา”
ดังนั้นในการจัดอบรม “เทคนิคการให้บริการเลิกบุหรี่” ให้แก่เภสัชกร นักศึกษาคณะเภสัชศาสตร์  ที่ผ่านมา จึงให้ความสำคัญทั้งในด้านของความรู้เรื่องบุหรี่ ยาเลิกบุหรี่ เทคนิคต่างๆ และในด้านของบทบาทของการเป็นผู้ให้การช่วยเหลือ  ส่งผลให้เภสัชกรมีจิตอาสาในการให้บริการ มีความรู้สึกเห็นอกเห็นใจ และมีใจที่อยากช่วยเหลือผู้ที่ติดบุหรี่มากขึ้น และเมื่อผู้ให้บริการมีความพร้อม จึงจะสามารถสร้างความมั่นใจให้กับผู้ที่ได้รับการบำบัด และมีส่วนช่วยให้ผู้ที่ได้รับการบำบัดสามารถเลิกบุหรี่ได้อย่างยั่งยืน และยังช่วยลดจำนวนผู้เสพหน้าใหม่ได้อีกทางหนึ่งด้วย

หลักการและเหตุผล เป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปว่า การติดบุหรี่ คือรูปหนึ่งของพฤติกรรมเสพติด ควันบุหรี่อาจเข้ามาในชีวิตของคนเราได้ในหลายวิธี ทั้งที่หาซื้อบุหรี่มาสูบเอง เพื่อนให้ลอง คนใกล้ชิดติดบุหรี่ หรือบางทีก็ตกอยู่ในสถานการณ์ถูกรมควัน ไม่ว่าจะมีเจตนาหรือถูกกระทำก็ตาม ควันบุหรี่ก็เข้ามาในปอดของพวกเขาเหล่านั้น ในขณะที่การติดบุหรี่ ไม่ว่าจะติดทางร่างกาย ติดทางจิตใจ หรือติดทางสังคม ทั้งหมดล้วนแล้วแต่เกี่ยวพันกับจิตใจ เพราะความคิดเกิดขึ้นในจิตใจ แล้วจึงกลายมาเป็นการกระทำ เช่นที่เมื่อเราทำบางอย่างซ้ำๆ จนกลายเป็นนิสัยของเรา และเมื่อเราต้องการที่จะเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมนั้น เราจึงจำเป็นต้องหันมาให้ความสำคัญกับจิตใจก่อน เช่นเดียวกัน หากผู้ที่ติดบุหรี่มีความต้องการ (จริงๆ) ที่จะเลิกบุหรี่ จึงต้องให้ความสำคัญกับจิตใจเป็นสิ่งแรก เพราะส่วนหนึ่งหรืออาจเป็นส่วนใหญ่ของผู้ที่ติดบุหรี่ก็มักจะมีหมอกควันในจิตใจมาก่อน ที่ควันบุหรี่จะเข้าไปในปอด
“หมอกควันในจิตใจ” หมายถึง จิตใจที่มีความสับสน วิตกกังวล เครียด เศร้า เหงา โกรธแค้น เกลียดชัง ขุ่นมัว เป็นจิตใจที่มีความทุกข์ เป็นจิตใจที่ไม่พอใจกับสิ่งต่างๆ ในชีวิต สภาพจิตใจเช่นนี้ทำให้สติปัญญาพร่ามัว ขาดการแยกแยะ และนำไปสู่การตัดสินใจที่ผิดพลาดได้ง่าย ด้วยเหตุนี้จึงไม่ยากที่จะเข้าใจว่า ทำไมพวกเขาเลือกเอาบุหรี่มาเป็นที่พึ่ง เอาบุหรี่มาช่วยผ่อนคลาย เอาบุหรี่มาทำให้สบายใจขึ้น ทั้งๆ ที่ในความเป็นจริงแล้ว บุหรี่ไม่ได้ช่วยให้พวกเขาดีขึ้น แต่กลับจะทำให้แย่ลงเสียมากกว่า มิเพียงเท่านั้น ไม่ใช่เพียงเฉพาะในเวลาที่จิตใจมีความทุกข์ บางครั้งในเวลาที่คนเรามีความสุข   มันก็ทำให้เราลืมตัว ปล่อยใจ ไม่ระมัดระวัง เพราะนั่นก็กลายเป็นหมอกควันในจิตใจที่ทำให้สติปัญญาขาดการแยกแยะหรือพลังในตัดสินใจได้อย่างถูกต้องได้ด้วยเหมือนกัน
จิตใจที่ใสบริสุทธิ์ คือ สภาพดั้งเดิมของจิตใจที่ไม่มีสิ่งใดมาเจือปน จริงแท้ สะอาดและงดงาม นี่ไม่ใช่สภาพของความว่างเปล่า หากแต่คือประตูที่เปิดเข้าไปสู่คลังสมบัติอันล้ำค่าภายใน ไม่ใช่ภายในร่างกาย แต่เป็นภายในชีวิต สมบัติอันล้ำค่าเหล่านี้เองที่ถูกอ้างอิงถึงคุณสมบัติทางจิตวิญญาณ ความสงบ ความรัก ความสุข ความเมตตากรุณา ความเห็นอกเห็นใจ ความดีงามทั้งหลาย ทั้งหมดทั้งมวลล้วนหลอมรวมอยู่ภายในนี้ ยามใดที่จิตใจของเราใสสะอาด คุณค่าเหล่านี้ก็เป็นดั่งแสงสว่างที่ปรากฏออกมาในรูปของคุณธรรม ผ่านความคิด คำพูดและการกระทำของเราออกไป  ยามใดที่จิตใจขุ่นมัว สับสนหรือสกปรก ความมืด ความไม่ดีงามทั้งหลายก็อาจปรากฏออกมาได้ด้วยเหมือนกัน ฉะนั้น สิ่งสำคัญก็อยู่ที่จิตใจว่าเราสร้างความคิดประเภทใดขึ้นมา บวกหรือลบ ดีหรือเลว สิ่งนั้นก็จะแสดงออกมาในพฤติกรรม
การทำให้จิตใจเข้มแข็ง มีพลัง จำเป็นต้องค่อยๆ ปลูกฝังเมล็ดแห่งความดีลงไป เริ่มจากการตระหนักรู้ในตนเองอย่างถูกต้อง มีทัศนคติที่ดี มีวิธีคิดที่เป็นบวก และแสดงออกเป็นการกระทำที่ถูกต้องงดงาม
การตระหนักรู้ในตนเองอย่างถูกต้อง คือการเข้าใจว่าเราไม่ได้เป็นเพียงร่างกายที่เรามองเห็น เป็นหญิงหรือเป็นชาย อ้วน ผอม หล่อหรือสวย แต่เราคือชีวิต คือวิญญาณที่ควบคุม ขับเคลื่อนร่างกายนี้จากภายใน  เราคือนายและร่างกายเป็นเพียงเครื่องมือในการแสดงออกของเรา ความเข้าใจนี้จะช่วยปลุกเรียกพลังในการควบคุมร่างกาย ควบคุมอวัยวะ ประสาทสัมผัสของเราได้ดีขึ้น
ทัศนคติเป็นเหมือนหน้าต่างที่เรามองออกไปหรือรับรู้สิ่งต่างๆ เข้ามา  ถ้าเรามองโลกในแง่ดี นั่นก็ง่ายที่เราจะสามารถรับรู้ถึงคุณประโยชน์ที่มีอยู่ในทุกสถานการณ์ การมีมุมมองที่ถูกต้อง ไม่ได้ทำให้การเห็นของเราบิดเบือนไปจากความเป็นจริง แต่ช่วยทำให้เรามีการรับรู้ต่อทุกสิ่งโดยไม่ถูกกระทบหรือตกภายใต้อิทธิพลที่ไม่ดี
การมีความคิดที่เป็นบวก คือแสงสว่างในจิตใจที่ไม่เพียงแต่จบสิ้นความมืดของความรู้สึกที่ไม่ดี แต่ยังปกป้อง หล่อเลี้ยงจิตใจให้ใสสว่างและคงความสะอาดอยู่ได้เสมอ ความคิดที่เป็นบวกเพิ่มพูนพละกำลังให้แก่จิตใจ ขณะที่ความคิดที่เป็นลบเป็นรูโหว่ที่ทำให้พลังของเรารั่วไหลออกไป และอาจเปิดทางให้สิ่งต่างๆ ที่ไร้สาระเข้ามาในจิตใจ
การกระทำที่ถูกต้องงดงาม คือผลลัพธ์ของการเพาะหว่านเมล็ดพันธุ์แห่งความดีงามลงไปในจิตใจ ซึ่งแน่นอนว่าความสำเร็จจะกลายเป็นผลรางวัลของชีวิตที่ให้ความใส่ใจที่จะทำให้ตนเองและผู้อื่น อยู่อย่างไร้หมอกควันทั้งในปอดและในจิตใจ
จากการดำเนินกิจกรรมที่มุ่งเน้นการให้บริการเลิกบุหรี่ในช่วงหลายปีที่ผ่านมานั้น เครือข่ายวิชาชีพเภสัชกรรมเพื่อควบคุมยาสูบ (คภยส.) พบว่า ภายหลังจากการให้บริการเลิกบุหรี่แก่ผู้เสพและได้ติดตามพฤติกรรมผู้ที่ได้เลิกบุหรี่ไปแล้วประมาณ 1 ปี พบว่า มีจำนวนไม่น้อยที่ (สามารถเรียกได้ว่า) เลิกบุหรี่ได้แล้ว แต่แล้วก็หันกลับมาสูบบุหรี่ซ้ำอีกครั้ง (อัตราการเลิกบุหรี่ของผู้ที่เลิกสูบได้แล้วและกลับมาสูบซ้ำยังอยู่ในระดับที่สูง) โดยที่สาเหตุสำคัญของการกลับมาสูบบุหรี่ซ้ำ เกิดจากความอยากบุหรี่ที่ถูกกระตุ้นด้วยสภาพของจิตใจ ความเคยชิน และสภาพสังคมรอบข้างที่รุมเร้าให้กลับมาสูบซ้ำ ส่งผลให้การเลิกสูบบุหรี่ของผู้ที่ได้รับบริการไปแล้วเป็นความสำเร็จเพียงช่วงระยะเวลาหนึ่งที่ขาดความยั่งยืน
นอกจากนี้ การนำหลักการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมมาใช้ร่วมกับการใช้ยาช่วยเลิกบุหรี่ ยังเป็นแนวทางที่ยังไม่เพียงพอที่จะทำให้ผู้เสพเลิกบุหรี่ได้ ประกอบกับผู้ที่ให้บริการเองกลับได้รับผลกระทบจากการไม่ประสบความสำเร็จในการให้บริการเลิกบุหรี่ เครือข่ายวิชาชีพเภสัชกรรมได้ตระหนักถึงความสำคัญของปัญหาข้างต้น จึงได้นำหลักการขององค์ความรู้ทางจิตวิญญาณมาใช้บูรณาการกับหลักเทคนิคการให้บริการเลิกบุหรี่ตามหลักสากล ในการอบรมเภสัชกรอาสาที่จะให้บริการผู้เสพบุหรี่ ส่งผลให้เภสัชอาสามีพลังใจในการอยากช่วยผู้ที่ติดบุหรี่มากขึ้น
โครงการ “ใจใส ไร้หมอกควัน #2” จึงเป็นอีกหนึ่งโครงการสำคัญของการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์เสริมสร้างพัฒนาขีดสมรรถนะ/ศักยภาพผู้ให้บริการบำบัดผู้เสพยาสูบและบุคลากรเครือข่ายผู้ให้บริการ ตามแผนงานส่งเสริมการทำงานร่วมกันระหว่างเภสัชกรชุมชนกับเครือข่ายต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชนในการเพิ่มศักยภาพในการบำบัดผู้เสพยาสูบ ภายใต้แผนงานเภสัชกรอาสาเพื่อสังคมไทยปลอดบุหรี่  บนพื้นฐานของการนำความรู้ทางจิตวิญญาณมาบูรณาการกับองค์ความรู้ และเทคนิคการให้บริการเลิกบุหรี่ตามหลักสากล และขยายผลไปสู่วงกว้างขึ้น อันจะส่งผลให้ผู้ติดบุหรี่สามารถเลิกบุหรี่ได้อย่างรวดเร็วและยั่งยืนมากขึ้น ทั้งนี้เพราะความรู้ทางด้านจิตวิญญาณจะช่วยทำให้ผู้ให้บริการมีความเข้าใจที่ถูกต้องและกระจ่างชัดต่อตนเอง ต่อผู้คน ต่อสถานการณ์และสิ่งต่างๆ รอบตัว รวมทั้งต่อผู้เสพยาสูบที่เข้ามารับบริการ ทำให้ผู้ให้บริการสามารถที่จะค้นพบวิธีการที่ถูกต้องและง่ายดายในการจัดการกับชีวิต กับปัญหา กับสถานการณ์ต่างๆ ที่พบเจอ อันจะส่งผลให้ผู้ให้บริการบำบัดผู้เสพยาสูบสามารถให้คำแนะนำหรือคำปรึกษาที่ถูกต้องแม่นยำและมีพลังมากขึ้นกับผู้ที่เข้ามารับบริการ เกิดการเชื่อมโยงและขยายเครือข่ายการให้ความร่วมมือในการให้บริการออกไปในวงกว้าง
ผลงาน คภยส.
About an